ကမာၻ႔ပထမဆုံး တကၠသုိလ္ Taxila (သုိ႔) တကၠသီလာ
------
တကၠသီလာ ေခၚ တကၠသုိလ္ျပည္ ဆုိတဲ့ စကားလုံးကို စာေတြထဲမွာ မၾကာခဏေတြ႔ဖူး ၾကားဖူးၾကမွာပါ။ ေရွးရာဇ၀င္ ပုံျပင္ေတြထဲမွာ မင္းညီမင္းသားေတြဟာ တကၠသုိလ္ျပည္မွာ ပညာသြားသင္ေလ့ရွိတယ္ဆုိတာ ပါေလ့ရွိပါတယ္။ အဲဒီ တကၠသီလာ လုိ႔ေခၚတဲ့ တကၠသုိလ္ဟာ တကယ္ရွိခဲ့ပါတယ္။
တကၠသီလာကုိ Taxila ၊ Takṣaśilā ဟု ေခၚေ၀ၚၾကၿပီး အဓိပၸါယ္ကေတာ့ ျဖတ္ထားတဲ့ေက်ာက္တုံးေတြနဲ႔ ေဆာက္တဲ့ၿမဳိ႕လုိ႔ အဓိပၸါယ္ရပါတယ္။ တကၠသီလာ (Taxila) ၊ တကၠသီလ-ဆိုတာ ပါဠိစကားေပါ့။ တကၠ=ယုတ္ေလ်ာ့သည္ကို ျဖည့္ဆည္းျခင္း၊ သီလ=အေလ့။ ဒီေတာ့ ယုတ္ေလ်ာ့ျခင္းကို ျဖည့္ဆည္းေပးေလ့ရွိတဲ့ေနရာလို႔ အဓိပၸါယ္ရတယ္။ ပညာျဖည့္ဆည္းေပးေလ့ ရွိတဲ့ေနရာလို႔ ဆိုလိုတာပါ။ တခ်ိဳ႔ကလည္း တကၠ=ၾကံစည္ျခင္းလို႔ အဓိပၸါယ္ဖြင့္ျပီး ၾကံစည္စဥ္းစားတဲ့အေလ့ရွိတဲ့ေနရာ-လို႔ ဖြင့္ဆိုၾကတယ္။ တကၠသုိလ္ဆုိေပမယ့္ ၿမဳိ႕တစ္ၿမဳိ႕အျဖစ္တည္ရွိခဲ့တာျဖစ္ၿပီး ပါကစၥတန္ ပန္ဂ်ပ္ျပည္(ေရွးအိႏၵိယ) က Rawalpindi မွာ တည္ရွိခဲ့ပါတယ္။ ဒီေနရာဟာ ေရွးအေခၚ ဂႏၶာရတုိင္းရဲ႕ ၿမဳိ႕ေတာ္ျဖစ္ခဲ့ၿပီး အလြန္ထင္ရွားခဲ့ဖူးပါတယ္။ ခရစ္ေတာ္မေပၚမီ ႏွစ္ေပါင္း ၇၀၀ခန္႔တည္းက ရွိခဲ့တာျဖစ္ၿပီး ကမာၻ႔အေစာဆုံး ပထမဆုံး တကၠသုိလ္ျဖစ္ပါတယ္။
ကမာၻအႏွံ႔ကေက်ာင္းသားေပါင္း ၁ေသာင္း၀န္းက်င္ခန္႔ လာေရာက္တက္ၾကပါတယ္။ ေဘဘီလုံ ၊ ဂရိ ၊ ဆီးရီးယား နဲ႔ တရုတ္က ေက်ာင္းသားေတြအပါအ၀င္ပါ။ စတင္ တက္ေရာက္ရမယ့္ ေက်ာင္းသားေတြဟာ အနည္းဆုံး ၁၆ ႏွစ္ ရွိရမယ္လုိ႔ သတ္မွတ္ထားပါတယ္။ ကြ်န္ေတာ္တုိ႔သိၾကတဲ့ အဌာရသ ၁၈ ရပ္ အပါအ၀င္ ဘာသာရပ္ေပါင္း ၆၀ ေက်ာ္ ကုိ သင္ၾကားေပးခဲ့ပါသတဲ့။ တကၠသုိလ္ေက်ာင္း၀န္းဟာ အလ်ား ၁မုိင္ အနံ မုိင္၀က္ က်ယ္ပါတယ္။ စာသင္ခန္းေပါင္း ၃၀၀ ခန္႔ရွိခဲ့ၿပီး စာသင္ခုံေတြအတြက္ ေက်ာက္တုံးေတြကုိ သုံးခဲ့ပါတယ္။ ဒီတက္ေရာက္ခဲ့တဲ့ေက်ာင္းသားေတြထဲမွာ အာေသာကမင္းႀကီးရဲ႕လက္ရုံး Kautilya ၊ ေကာသလဘုရင္ Prasenajit ၊ ဗုဒၶရဲ႕ေဆးဆရာဇီ၀က Jivaka စသူတုိ႔ပါ၀င္ခဲ့ပါတယ္။
ႏွစ္ေပါင္း ၁၀၀၀ ေက်ာ္ခန္႔ ခမ္းနားႀကီးက်ယ္စြာ ရပ္တည္ခဲ့တဲ့ ဒီတကၠသုိလ္ႀကီးဟာ ေအဒီ ၅ ရာစု၀န္းက်င္မွာေတာ့ ေရွးေဟာင္းဂရိနယ္ေျမျဖစ္တဲ့ Hindu Kush ကို ေက်ာ္ျဖတ္ကာ ပန္ဂ်ပ္ျပည္ကုိ ၀င္ေရာက္ခဲ့တဲ့ Huns လူမ်ဳိးေတြ ရဲ႕ အၿပီးတုိင္ဖ်က္စီးျခင္းကုိ ခံခဲ့ရပါတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္ကစလုိ႔ ဒီေနရာဟာ တိမ္ျမဳပ္ေပ်ာက္ကြယ္ခဲ့ၿပီး ၁၉ရာစု အလယ္ပိုင္းေလာက္မွာေတာ့ Taxila ရဲ႕ အပ်က္အစီးေတြကတစ္ဆင့္ သုေတသနပညာရွင္ Sir Alexander Cunningham က ျပန္လည္ေဖာ္ထုတ္ႏုိင္ခဲ့ပါတယ္။ ၁၉၈၀ မွာ ကမာၻ႔အေမြအႏွစ္ စာရင္း၀င္ေနရာတစ္ခုျဖစ္လာခဲ့ၿပီး လက္ရွိအခ်ိန္အထိ ပါကစၥတန္ႏုိင္ငံရဲ႕ လာေရာက္လည္ပတ္သူ အမ်ားဆုံးေနရာတစ္ခုျဖစ္ပါတယ္။
#htoohtoolay
Comments
Post a Comment