Maya(မာယာ)လူမျိုး သမိုင်း

၁ ။ Maya သမိုင်းကို ​လေ့လာမှု
-----
Maya အင်ပါယာသည် ယခုအခါ ဂွာတီမာလာ၏အပူပိုင်းမြေနိမ့်ပိုင်းကို ဗဟိုပြုပြီး အေဒီခြောက်ရာစုတစ်ဝိုက်တွင် ၎င်း၏သြဇာအရှိန်အဝါလွှမ်းမိုးမှုမှာ ထိပ့်ဆုံးသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။

မာယာသည်စိုက်ပျိုးရေး၊ အိုးအိမ်အ​ဆောက်အအုံနှင့် အထင်ကြီး​လောက်သည့် ဗိသုကာပညာသင်္ကေတ အနုပညာလက်ရာများ​ကြောင့် ထင်ရှားသည် ။

သို့သော်အေဒီ ၉၀၀ တွင် ထိုသို့ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လျက်ရှိ​သော မြို့ကြီးအများစုကို သူတို့သည် ရုတ်တရပ် စွန့်ပစ်ခဲ့ကြသည် ။

​နောက်ပိုင်း​တွင် ၁၉ ရာစုမှစပြီး ပညာရှင်များက ဤသို့ မာယာမြို့ကြီး၏ သိသိသာသာ လူ​နေမှုကျဆင်းခြင်းကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည့်အကြောင်းရင်းအား ရှာ​ဖွေလာကြ၏ ။

#htoohtoolay

-----

၂ ။ ဘာသာစကားနှင့် ထူးခြားချက်
-----
အစောဆုံး​သော မာယာလူမျိုးတို့တွင် ဘာသာစကားတစ်ခုတည်းရှိခဲ့သည်။ သို့သော် Preclassic Period အားဖြင့် မာယာလူမျိုးများအကြား အလွန်ကြီးမားသော ဘာသာစကားမတူကွဲပြားမှုများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။

မျက်မှောက်ခေတ် မက္ကဆီကို နှင့် အမေရိကအလယ်ပိုင်းတွင် လူ ၅ သန်းခန့်သည် မာယာဘာသာစကား ၇၀ ခန့်ပြောဆိုကြသည်။

သူတို့ထဲကအများစုမှာ စပိန်ဘာသာဖြင့်ဘာသာစကားနှစ်မျိုး သုံးကြသည်။

ထိုသို့ ကျယ်ပျံ့​သော လူဦး​ရေအတွင်း၌ မာယာလူမျိုးများသည် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် ယဉ်ကျေးမှုခြင်း ကွဲပြားခြားနားမှုရှိသော သီးခြား​နေရာ သုံးခုတွင်နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။

မာယာမြောက်ပိုင်းသည် ယူကတန်ကျွန်းဆွယ်၊ ဂွာတီမာလာမြောက်ပိုင်း Peten ခရိုင်အတွင်းရှိ အနိမ့်ပိုင်းတောင်တန်းများနှင့် မက္ကဆီကို၊ ဘီလီဇ်နှင့် ဟွန်ဒူးရပ်စ်အနောက်ဘက်ရှိ ကပ်လျှက်ဒေသများနှင့် ဂွာတီမာလာတောင်ပိုင်းရှိတောင်တန်းဒေသများတွင် မာယာတို့ ​​နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။

အကျော်ကြားဆုံးအချက်မှာ တောင်ပိုင်းမြေနိမ့်ဒေသမှ မာယာလူမျိုးသည် ယဉ်ကျေးမှုခေတ်ကာလ (အေဒီ ၂၅၀ မှ ၉၀၀) အတွင်းအထွတ်အထိပ်သို့ရောက်ရှိခဲ့ပြီး ထိုဒေသရှိ စူးစမ်းရှာဖွေသူများနှင့် ပညာရှင်များကို စိတ်ဝင်စား​စေမည့်အချက်မှာ ကျောက်တုံးကြီးများအသုံးပြုကာ အထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦးများကို တည်ဆောက်ခဲ့ကြခြင်းပင် ဖြစ်သည်။

#htoohtoolay

-----

၃ ။ အ​စောပိုင်း မာယာလူမျိုးများနှင့် မြို့​တော် !
-----
အစောဆုံးမာယာလူမျိုးများသည် ဘီစီ ၁၈၀၀ ဝန်းကျင်ခန့် သို့မဟုတ် Preclassic သို့မဟုတ် Formic Period ဟုခေါ်သောကာလ၏ အစတွင် ​ပေါ်​ပေါက်လာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

အစောဆုံးမာယာလူမျိုးများမှာ စိုက်ပျိုးရေး၊ပြောင်း၊ ပဲ နှင့် ပီလောပီနံ ကဲ့သို့သော ကောက်ပဲသီးနှံများကို စိုက်ပျိုးကြသည်။

ဘီစီ ၃၀၀ ခန့်အထိကြာမြင့်ခဲ့သော အလယ်ခေတ်မတိုင်မီ ကာလ အတွင်း၌ မာယာလယ်သမားများသည် ကုန်းမြင့်ဒေသနှင့် မြေနိမ့်ပိုင်းဒေသများတွင်ပါ သူတို့၏ စိုက်ပျိုး​ရေးလုပ်ငန်းများကို တိုးချဲ့မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။

အလယ်ခေတ် Preclassic ကာလသည် ပထမဆုံး Mesoamerican ယဉ်ကျေးမှုဖြစ်သော Olmecs မြင့်တက်လာသည်ကိုတွေ့မြင်ရသည်။

တိုကျိုကော့တ်၊ တီတိုတီကူနှင့် အာဇက်ကဲ့သို့​သော အခြားအီမာန်လူမျိုးများနည်းတူ မာယာသည် ဘာသာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာစရိုက်များအပြင် ၎င်းတို့၏ နံပါတ်စနစ်နှင့်ကျော်ကြားသော ပြက္ခဒိန်ကို Olmec မှရရှိခဲ့သည်။

လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးအပြင် Preclassic ​ခေတ်က Maya သည် ပိရမစ်တည်ဆောက်ခြင်း၊ မြို့တည်ဆောက်ခြင်းနှင့် ကျောက်တုံးကျောက်တိုင်များ၌ ကျောက်စာရေးထိုးခြင်း ၊ စသည့် အဆင့်မြင့်ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာလုပ်ငန်းများကို ဖန်တီးပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။

Peten မြောက်ပိုင်းရှိ Preclassic ​ခေတ် ၏နှောင်းပိုင်းတွင် မာယာမြို့သည် ကိုလံဘီယာမတိုင်မီက အမေရိက၌ တည်ဆောက်ခဲ့သော အကြီးမားဆုံး မြို့ကြီးတစ်မြို့ ဖြစ်​လေသည်။

#htoohtoolay

------

၄ ။ စီပွား​ရေးနှင့် ဘုရင်
-----
အေဒီ ၂၅၀ ခန့်တွင် စတင်ခဲ့သောဂန္ထဝင်ကာလသည် မာယာအင်ပါယာ၏ ရွှေခေတ်ဖြစ်ခဲ့သည်။

ဂန္ထဝင်မာယာယဉ်ကျေးမှုသည် Tikal, Uaxactún, Copán, Bonampak, Dos Pilas, Calakmul, Palenque နှင့် Río Bec အပါအ၀င် မြို့ပေါင်း ၄၀ ခန့်သို့ ကြီးမားတိုးတက်လာခဲ့သည်။

လူ ဦး ရေ ၅၀၀၀ မှ ၅၀,၀၀၀ အကြားရှိ မြို့တစ်မြို့စီတွင် လူ ဦး ရေထူထပ်စွာ​နေထိုင်ကြသည် ။ အများဆုံး မာယာ လူဦးရေမှာ ၂,၀၀၀,၀၀၀ ( နှစ်သန်း ) အထိရှိနိုင်သည်။

မာယာ မြို့ကို တူး​ဖော်ရာတွင် နေအိမ်ရာများ၊ နန်းတော်များ၊ ဘုရားကျောင်းများနှင့် ပိရမစ် များ ၊ မာယာယဉ်ကျေးမှုအတွက် နိုင်ငံရေးအရ သိသာထင်ရှားသည့် ထင်​ပေါ်ကျော်ကြားသော မာယာ အားကစားပြိုင်ပွဲများကို ပြုလုပ်ခဲ့​ကြကြောင်း ​တွေ့ရသည်။

မာယာမြို့ကြီးများသည် စိုက်ပျိုး​ရေးကို အ​​ခြေခံပြီး ရပ်တည်သည် ။ မာယာများ ဦးစားပေးစိုက်ပျိုးသောစနစ်မှာ ( စိုက်ပျိုးခြင်းနှင့် ရိတ်သိမ်းခြင်း ) စနစ်မျိုးကို ကျင့်သုံးခဲ့သော်လည်း ဆည်မြောင်းနှင့် လှေကားထစ်ကဲ့သို့သော အဆင့်မြင့် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနည်းစနစ်များကိုလည်း လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြသည်။

မာယာလူမျိုးများသည်ဘာသာရေးကိုင်းရှိုင်းသူများဖြစ်ကြပြီး နေဘုရား၊ လ , မိုး နှင့် ပြောင်းတို့၏ နတ်ဘုရားများအပါအ၀င် သဘာဝနှင့် ဆက်စပ်သောနတ်ဘုရားများကို ကိုးကွယ်ကြသည်။

မာယာ လူမျိုးတို့၏ ထိပ်ဆုံးတွင် ဘုရားများနှင့်ဆက်နွယ်သည်ဟုဆိုကာ မျိုးရိုးလိုက် ဆက်ခံခြင်းခံခဲ့ရသော ဘုရင်များ (သန့်ရှင်းသောမင်းများ) ရှိကြသည်။

၎င်းတို့သည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိနတ်ဘုရားများနှင့် လူတို့အကြား ဖျန်ဖြေသူအဖြစ်ဆောင်ရွက်ရန်နှင့် မာယာယဉ်ကျေးမှုအတွက် အလွန်အရေးကြီးသော ဘာသာရေးအခမ်းအနားများကို ထုံးတမ်းစဉ်လာများအတိုင်း လုပ်​ဆောင်​ပေးကြရသည်ဟု ဆိုသည် ။

#htoohtoolay

-----

၅ ။ အနုပညာများ
-----
ဂန္ထဝင်မာယာလူမျိုးတို့သည် သူတို့၏ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းများနှင့် နန်းတော်များစွာကို ပိရမစ်ပုံသဏ္ဌာန်ဖြင့် တည်ဆောက်ကာ အသေးစိတ်ကျသော​ ကျောက်ဆစ်လက်ရာများဖြင့် အလှဆင်ခဲ့ကြသည်။

ဤရွေ့ကား အဆောက်အဦးများ ၊ မာယာ Mesoamerica ၏အကြီးမားဆုံးဖြစ်သည့် အနုပညာအဖြစ် သူတို့ရဲ့ဂုဏ်သတင်းကို ​ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။

ဘာသာရေးထုံးတမ်းစဉ်လာအရ မာယာလူမျိုးများသည် သင်္ချာနှင့်နက္ခတ္တဗေဒပညာရပ်များ တွင် သိသာထင်ရှားသည့်တိုးတက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။

သုညအသုံးပြုခြင်းနှင့် ရက်ပေါင်း ၃၆၅ ရက်ကို အခြေခံ၍ ယခု​ခေတ်ပြက္ခဒိန်ကဲ့သို့ ရှုပ်ထွေးသောပြက္ခဒိန်စနစ်များနှင့်နောက်ပိုင်းတွင် နိုင်ငံပြက္ခဒိန်အ​နေဖြင့် နှစ်ပေါင်း 5000 ကျော်ကြာ​အောင် သုံးစွဲခဲ့ကြသည် ။

Classic Maya ​နေရာများကို ၁၈၃၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် စတင်စူးစမ်းလေ့လာခဲ့သည်။ ၂၀ ရာစုအစောပိုင်းနှင့် အလယ်ပိုင်းအထိ သူတို့၏ အရုပ်စာရေးနည်းစနစ်မှ အစိတ်အပိုင်းအနည်းငယ်ကို စာဝှက်ဖြည်ပြီး သူတို့၏သမိုင်းနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအကြောင်းကို ပိုမိုသိရှိလာခဲ့ရသည်။

သမိုင်းပညာရှင်များက မာယာနှင့် ပတ်သက်၍ သိထားသည့်အရာအများစုသည် ကျောက်ထွင်းထုခြင်း၊ အဆောက်အဦးများနှင့် အထိမ်းအမှတ်များပေါ်မှ ကျောက်စာများအပါအ၀င် သူတို့၏ ဗိသုကာနှင့် အနုပညာအကြွင်းအကျန်များမှဖြစ်သည်။

မာယာလူမျိုးများသည် သစ်ပင်အခေါက်မှ စက္ကူများကိုလည်းပြုလုပ်ခဲ့ပြီး စာများ ​ရေးသားခဲ့ကြသည် ။ သူတို့က ချောကလက် နှင့် ရာဘာ ကို အစောဆုံး ဖန်တီးအသုံးပြုခဲ့ကြသူများဖြစ်သည်ဟု အချို့က အသိအမှတ်ပြုကြသည်။

#htoohtoolay

-----

၆ ။ သယံဇာတ နှင့် စွမ်းရည်
-----
မာယာနှင့်ပတ်သက်သည့် စိတ်ဝင်စားဖွယ်ကောင်းသော အရာများထဲမှ တစ်ခုမှာ အပူပိုင်းမိုးသစ်တောရာသီဥတုတွင် ကြီးမားသောယဉ်ကျေးမှုတစ်ခု တည်​ထောင်နိုင်ခြင်းမှာ သူတို့၏စွမ်းရည်ဖြစ်သည်။

ရိုးရာအစဉ်အလာအရ ရှေးဟောင်းလူမျိုးများသည် အပူပိုင်းရာသီဥတုများဖြင့် ကြီးပွားခဲ့ကြပြီး ရေအရင်းအမြစ်များကို ဗဟိုမှ ထိန်းချုပ်သည့် (ဆည်မြောင်းနှင့် အခြားနည်းစနစ်များမှတဆင့်) လူ့အဖွဲ့အစည်းအခြေခံစနစ်ကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။

သို့သော် Maya တောင်တန်းများတွင် ကုန်သွယ်ရေးနှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအတွက် ရေကြောင်းသွားလာနိုင်သော မြစ်ရေအနည်းငယ်သာရှိပြီး ဆည်မြောင်းစနစ်အတွက် မသုံးနိုင်ခဲ့ပါ ။

၂၀ ရာစုနှောင်းပိုင်းတွင် သုတေသီများက ရာသီဥတု ​ဖောက်ပြန်လာခြင်းနှင့် နိုင်ငံခြားသားများ ကျူးကျော်ဝင်ရောက်လာသောကြောင့် စီပွား​ရေးကျဆင်းကာ စိတ်ဓါတ်များကျလာကြ​သော်လည်း မာယာလူမျိုးများသည်ကျောက်ထရံ (ဆောက်လုပ်ရေးအတွက်)၊ မီးတောင်ကျောက် (obsidian (လက်နက်များနှင့် လက်နက်များအတွက်) နှင့် ဆားအပါအ၀င် သဘာဝသယံဇာတများစွာကို ထုတ်ယူသုံးစွဲခဲ့နိုင်ကြသည် ။

အခမ်းအနားများနှင့်စစ်ပွဲများတွင် တံပိုးအဖြစ်အသုံးပြုခဲ့ကြသောကျောက်စိမ်း ၊ quetzal အမွေးအတောင်များ (Maya nobility ၏ဒီဇိုင်းကို အလှဆင်ရန်အသုံးပြုသော) နှင့် အဏ္ဏဝါခွံများအပါအ၀င် Maya တို့အတွက် ပတ်ဝန်းကျင်အ​နေအထားက သူတို့အတွက် အဖိုးတန် ရတနာများ ​​ပေါများကြွယ်ဝ​နေ​လေသည် ။

#htoohtoolay

-----

၇ ။ ဆန်းကျယ်စွာ မာယာ ပြိုဆင်းခြင်း
-----
အဌမနှောင်းပိုင်းမှစ၍ ကိုးရာစုအကုန်အထိ မာယာယဉ်ကျေးမှုကို သူတို့၏အခြေခံအုတ်မြစ်များထိတိုင် လှုပ်ခါသွား​စေမည့် အရာတစ်ခု ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။

တစ် ဦး ချင်းစီက တောင်ပိုင်းမြေနိမ့်ပိုင်းရှိ ဂန္ထဝင်မြို့များကိုစွန့်ပစ်ခဲ့ပြီး အေဒီ ၉၀၀ တွင်မာယာယဉ်ကျေးမှု ပြိုလဲခဲ့သည်။

ပညာရှင်များက ထိုအဖြစ်အပျက်ကို အပြိုင်အဆိုင် သီအိုရီများစွာ ထုတ်ခဲ့ကြ​သော်လည်း ဤလျှို့ဝှက်ဆန်းကြယ်မှုမှ ကျဆင်းရခြင်း၏ အကြောင်းရင်းကို ယခုတိုင် မသိရှိရသေး​ပေ ။

အချို့က ကိုးရာစုနှစ်တွင် မာယာလူမျိုးများသည်လူဦး​ရေ အလွန်များပြားလာ​သော​ကြောင့် ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ သဘာဝ သယံဇာတများကို အလွန်အမင်း ထုတ်ယူသုံးစွဲခြင်း​​​ကြောင့် သဘာဝသယံဇာတများ ကုန်ခမ်းသွားသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။

အခြားသောမာယာပညာရှင်များက အပြိုင်အဆိုင်မြို့ကြီးများအကြား အဆက်မပြတ်စစ်တိုက်​နေခြင်း ၊ မိသားစု (လက်ထပ်ထိမ်းမြားမှု) နှင့်ကုန်သွယ်ရေးမဟာမိတ်များနှင့် ရိုးရာအင်အားကြီးအုပ်ချုပ်မှုစနစ်တို့​ကြောင့် ပြိုကွဲစေခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်။

သန့်ရှင်းသောသခင်တို့၏ အသွင်သဏ္ဌာန် လျော့နည်းသွားသည်နှင့်အမျှ သူတို့၏ရှုပ်ထွေးသော ထုံးတမ်းစဉ်လာများနှင့် အခမ်းအနားများသည် ပရမ်းပတာဖြစ်သွားသည်။

နောက်ဆုံးအနေဖြင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ပြောင်းလဲမှုအချို့​ကြောင့် အလွန်ရှည်လျားပြီး ပြင်းထန်သော မိုးခေါင်သည့်ကာလ ကပင် မာယာယဉ်ကျေးမှုကို ပျက်စီးစေခဲ့သည်။ မိုးရေသည် သောက်ရေအတွက်သာမက သီးနှံစိုက်ပျိုးရန်အတွက် လိုအပ်သောမိုး​ရေ ပြတ်လပ်ခြင်းက မာယာအုပ်မြစ်ကို လှုပ်ခါသွား​စေသည် ။

လူ ဦး ရေအလွန်များခြင်းနှင့် မြေယာအလွန်အကျွံသုံးစွဲခြင်း၊ အစုလိုက်စစ်ပွဲနှင့်မိုးခေါင်မှု ဟူသည့် ဤအချက်သုံးချက်စလုံးသည် တောင်ပိုင်းမြေနိမ့်ပိုင်းရှိမာယာပြိုလဲမှုတွင် ပါဝင်နိုင်သည်။

ယူကတန်၏ ကုန်းမြင့်ဒေသများတွင် ရှေးဟောင်းခေတ်ကာလ (အေဒီ ၉၀၀-၁၅၀၀) တွင် ချားချန်အိုင်ဇာ ၊ အစ်ဇမယ် နှင့် မေယာပန်ကဲ့သို့ မာယာမြို့အချို့ ဆက်လက်ရှင်သန်ကြီးထွားခဲ့သည်။

စပိန်ကျူးကျော်သူများ ရောက်ရှိလာချိန်တွင် မာယာအများစုသည် စိုက်ပျိုးရေးရွာများ၌ နေထိုင်နေကြပြီး သူတို့၏မြို့ကြီးများသည် မိုးသစ်တောအောက်တွင် ပျက်ဆီးသွားခဲ့​လေပြီ ဖြစ်သည်။

#htoohtoolay

-----

၈ ။ မာယာ တို့ ရှိ​နေဆဲလား
-----
မာယာမျိုးဆက်များသည် ယနေ့ခေတ် ဘေလီဇ်၊ ဂွာတီမာလာ၊ ဟွန်ဒူးရပ်စ်၊ အယ်လ်ဆာဗေးဒေါနှင့် မက္ကဆီကို၏ အစိတ်အပိုင်းများအလယ်ပိုင်းတွင် ယခုချိန်ထိ နေထိုင်ဆဲဖြစ်သည်။

သူတို့အများစုသည် ရှေးဟောင်း Tikal မြို့၏ အပျက်အယွင်းများဖြစ်သည့် Tikal အမျိုးသားဥယျာဉ်၏ နေရာဖြစ်သော ဂွာတီမာလာတွင် နေထိုင်ကြသည်။

ဂွာတီမာလာ၏ ၆၀ ရာနှုန်းမှာ မာယာနွယ်ဖွားများဖြစ်သည်။

ဘီစီ ၂၀၀၀ ခန့်တွင် အခြေချခဲ့သော ရှေးဟောင်းမာယာလူမျိုးများသည် ယနေ့ခေတ်မက္ကဆီကိုတောင်ပိုင်းနှင့် အမေရိကအလယ်ပိုင်းတွင် နေထိုင်ကြသည်။

ယဉ်ကျေးမှုအရ ၎င်းတို့သည် သူတို့၏ ရှုပ်ထွေးသောပြက္ခဒိန်စနစ်များနှင့် အရုပ်စာအရေးအသားတို့​ကြောင့် သူတို့ကို အသိအမှတ်ပြု ခံရခြင်း ဖြစ်သည် ။

#htoohtoolay

-----

၉ ။ Teotihuacan
-----
Teotihuacan သည် ယနေ့ခေတ် မက္ကစီကို၏ အရှေ့မြောက်ဘက်မိုင် ၃၀ (ကီလိုမီတာ ၅၀) တွင် တည်ရှိပြီး ရှေးဟောင်း Mesoamerican မြို့ဖြစ်သည်။

၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သော ထိုမြို့သည် ဘီစီ ၄၀၀ အစောပိုင်းတွင် အခြေချခဲ့ပြီး ၄၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဒေသတွင်း၌ သြဇာအရှိဆုံး မြို့တော်ဖြစ်လာခဲ့သည် ။

#htoohtoolay

-----

၁၀ ။ Tikal
-----
Tikal သည် ဂွာတီမာလာမြောက်ပိုင်း မိုးသစ်တောများအတွင်း နက်ရှိုင်းသော မာယာပြိုပျက်ရာ နေရာဖြစ်သည်။

ရှေးဟောင်းအင်ပါယာ၏ အင်အားအကောင်းဆုံးတိုင်းပြည်များထဲမှ တစ်ခု၏ မြို့တော်ဖြစ်သော Yax Mutal ဟုခေါ်သော Mayan မြို့၏ အပျက်အယွင်းများမှာအဆောက်အဦး ပေါင်း ၃၀၀၀ ကျော်၏ အဆောက်အအုံများဖြစ်သည် ဟု သမိုင်းပညာရှင်များက ယုံကြည်ကြသည် ။

#htoohtoolay

-----

၁၁ ။ Itzamna နတ်ဘုရား
-----
Itzamna သည် ဖန်တီးသူနတ်ဘုရားတစ်ပါးဖြစ်ပြီး လူသားများကိုဖန်တီးရာတွင် ပါ၀င်သည့်နတ်ဘုရားများထဲမှ တစ်ပါးဖြစ်ကာ ကမ္ဘာ၏ ထောင့်များကို ထိန်းသိမ်းသော Bacabs ၏ ဖခင်ဖြစ်သည်။

Itzamna သည် လူသားများကိုစာရေးခြင်းနှင့် ဆေးပညာဆိုင်ရာ လက်မှုပညာများကိုသင်ကြားပေးခဲ့သည်။

Itzamna သည်တခါတရံ မြင့်သောဘုရား Hunab Ku နှင့် နေနတ်ဘုရား Kinich Ahau တို့နှင့် ခွဲခြား၍ သိမြင်နိုင်သည်။

#htoohtoolay

-----

၁၂ ။ Yum Kaax နတ်ဘုရား
-----
သဘာဝနတ်ဘုရား Yum Kaax သည် တောရိုင်းသတ္တဝါများနှင့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များ၏ နတ်ဘုရားဖြစ်သည်။

သူသည် တောရိုင်းတိရိစ္ဆာန်များကို အမဲလိုက်ခြင်း သို့မဟုတ် သူတို့၏တောများထဲမှ သူတို့၏လယ်ယာများကို ​စောင့်​ရှောက်သည့် သဘာဝ နတ်ဘုရားဖြစ်ကာ တောင်သူလယ်သမားများက ကိုးကွယ်သောဘုရားဖြစ်သည်။

#htoohtoolay

-----

၁၃ ။ Ah Mun နတ်ဘုရား
-----
Ah Mun သည် ပြောင်းဖူးဘုရားသခင်ဖြစ်ပြီး ပြောင်း၊ cacao ပဲ နှင့် သူသည် ကျမ်းတတ်အနုပညာ ၊ ကခုန်ခြင်းနှင့် ပွဲခံခြင်းတို့၏ နာယကဘုရားဖြစ်ကာ စိုက်ပျိုးရေးနတ်ဘုရားလည်း ဖြစ်သည်။

ပြောင်းဖူးသည် Mesoamerica ရှိအဓိကသီးနှံဖြစ်သည်။

မာယာဘုရင်များသည် သူ၏ဘ၀၊ သေခြင်းနှင့်ပြန်လည်အသက်သွင်းခြင်း ထုံးတမ်းစဉ်လာများတွင် ပြောင်းဖူးဘုရားပုံစံအဖြစ် မကြာခဏဝတ်ဆင်လေ့ရှိကြသည်။

#htoohtoolay

-----

၁၄ ။ Hunab Ku နတ်ဘုရား
-----
ဟူနူကူသည် ကိုလံဘီယာမတိုင်မီက ဘုရားတစ်ဆူ သို့မဟုတ် ဘုရားတစ်ဆူတည်းဟု ဘာသာပြန်ဆိုသော ဘုရားဖြစ်သည်။

Hunab Ku သည် ဌာနေတိုင်းရင်းသားနတ်ဘုရားတစ်ပါးလား သို့မဟုတ် စပိန်လူမျိုးတို့ရဲ့ တစ်မျိုးဖန်တီးမှုလားဟု မသိရပါ ။

အများစုက သူသည်ဒေသရင်း နတ်ဘုရားဖြစ်သည်ဟုထင်ကြသည်။

ခရစ်ယာန်ဘာသာ၏ အဓိကယုံကြည်ချက်ကို မေယန်းများအား ဆွဲဆောင်ရန် စပိန်တို့က ဟနူကူကို ဖန်တီးအသုံးချခဲ့သည်ဟု ဆိုသည် ။

#htoohtoolay

-----

၁၅ ။ Kinich Ahau နတ်ဘုရား
-----
Kinich Ahau သည် Mayans ၏ နေနတ်ဘုရားဖြစ်ပြီး Itzamna နှင့် တခါတရံ ဆက်စပ်ပြီး ​ဖော်ပြကြသည်။

အဆိုပါဂန္ထဝင်ကာလအတွင်း Kinich Ahau ဘုရားသခင်သည် ရှင်ဘုရင်တို့၏ စိတ်ကူးကို သယ်ဆောင်ကာ , တော်ဝင်ခေါင်းစဉ်အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့သည်။

သူသည် မာယာပြဌာန်းစာများ၌ God G အဖြစ်လူသိများပြီး မာယာပိရမစ်များပေါ်တွင် ထွင်းထု​ဖော်ပြခြင်း ခံထားရသည်။

#htoohtoolay

-----

၁၆ ။ Ix Chel နတ်ဘုရား
-----
Ix Chel သည်ဆေးဝါးနှင့် သားဖွားဆရာမများ၏နတ်ဘုရားမဖြစ်ပြီး ကလေးမွေးဖွားသည့်နတ်ဘုရားမလည်း ဖြစ်သည်။

သူမသည် အသက်ကြီးအမျိုးသမီးတစ်ဦးအဖြစ် ကိုယ်စားပြုသည်။

#htoohtoolay

-----

၁၇ ။ Chaac နတ်ဘုရား
-----
Chaac သည် မျက်ခုံးများ မှ မျက်လုံးပြူးနေသော မိုးနတ်ဘုရားဖြစ်ပြီး မာယာလူမျိုးများအတွက် အဓိကအရေးပါသည်။

Chaac တွင် လေးမျက်နှာရှုထောင့်ရှိပြီး ရှုထောင့်တစ်ခုစီသည် Cardinal လမ်းညွှန်များနှင့် အရောင်များကို ကိုယ်စားပြုသည်။

Chaac သည် တိမ်များ နှင့် မိုးချုန်းခြင်း၊ မိုးကြိုးပစ်ခြင်းများကို စိုး​သော ဘုရားဖြစ်သည် ။

#htoohtoolay

-----

၁၈ ။ Kukulkan နတ်ဘုရား
-----
Kukulkan သည် မြွေဘုရားဖြစ်သည်။ ကူကုလန်ကို မက်စ်မက္ကာရီကန်ယဉ်ကျေးမှုများက ကိုးကွယ်ကြပြီး နတ်ဘုရားများကို Quetzalcoatl ဟုခေါ်ကြသည်။

Kukulkan ပတ်၀န်းကျင်တွင် မာယာယဉ်ကျေးမှုတစ်ခုကြီးထွားလာသည်။ ဘုန်းတော်ကြီးများသည် မာယာလူမျိုးများအကြား ငြိမ်းချမ်းစွာ ကုန်သွယ်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးကိုကူညီသည်။ Kukulkan အား မာယာတို့သည် လူသားယဇ်​ကောင်များဖြင့် ပူဇော်ခဲ့ကြသည်။

#htoohtoolay

-----

၁၉ ။ ထင်ရှားသည့် မာယာ နတ်ဘုရားများ
-----
ရှေးခေတ် မာယာလူမျိုးတို့တွင် ရှုပ်ထွေးသောဘာသာတရားအတွင်း ဘုရားပေါင်း ၁၅၀ ကျော်ရှိပြီး တစ်ခုစီတွင် ရှင်းလင်းစွာ သတ်မှတ်ထားသော ဝိသေသလက္ခဏာများနှင့် ရည်ရွယ်ချက်များရှိကြသည်။

မာယာလူမျိုးတို့သည် သဘာဝနှင့် ပတ်သတ်သမျှအရာအားလုံးကို ဘုရားများနှင့် ဆက်စပ်သည်ဟု လက်ခံထားကြသည် ။

ယခုမူ များစွာ​​သော နတ်ဘုရားတို့၏ အ​ကြောင်းအရာ အတ္ထုပ္ပတိများကို အပြည့်အစုံ မ​လေ့လာနိုင်​တော့​ပေ ။

မာယာလူမျိုးတို့ ၏ ထင်ရှား​သော နတ်ဘုရားများအနက် အများစု လက်ခံထားသည့် နတ်ဘုရားစာရင်း အကျဥ်းချုပ်မှာ ၉ ပါးရှိ၏ ။

၄င်းတို့မှာ -

၁ - Itzamn ( မာယာတို့၏ အလွန်အ​ရေးပါသော ဖန်ဆင်းရှင် နတ်ဘုရားကြီး )

၂ - Chac ( မုန်တိုင်း နှင့် မိုးတို့၏ အမြင့်ဆုံး နတ်ဘုရား )

၃ - Ah mun ( ​ပြောင်းဖူးကို အုပ်စိုး​သော နတ်ဘုရား )

၄ - ​Ah-Puch ( သေခြင်း နတ်ဘုရား )

၅ - Ek chuaj ( စစ်သည်များ နှင့် ကုန်သည် တို့၏ ဘုရား )

၆ - Akan ( ဝိုင် နှင့် အရက်တို့၏ ဘုရားသခင် )

၇ - Ix CheI ( သားဖွားခြင်း၊ မွေးဖွားခြင်းနှင့်ဆေးပညာတို့၏ လနတ်ဘုရားမ )

၈ - Xaman Ek ( ခရီးသွားတို့၏ဘုရားသခင် )

တို့ဖြစ်ကြသည် ။

#htoohtoolay