Skip to main content

မဟာ ျမတ္မုနိ ဘုရားျကီး သမိုင္းေကာက္ေျကာင္း

မဟာျမတ္မုနိ
------
ျမတ္စြာဘုရား ပိရိနိဗၺာန္စံျပီးေနာက္ ဘိုးေတာ္ဘုရား၏ သားေတာ္ အိမ္ေရွ႕မင္းက မဟာမုနိရုပ္ပြားေတာ္ကို ျမန္မာျပည္သို႕ ပင့္ေဆာင္သည့္ ၁၇၈၅ ေအဒီ အထိ ႏွစ္ေပါင္း အေရအတြက္သည္ ၂၃၂၈ ျဖစ္သည္ ။ ထိုမွ်ေသာကာလပတ္လံုး သီရိဂုတၱေတာင္ထိပ့္တြင္ မဟာမုနိကိုယ္ေတာ္ ကိန္းဝပ္ခဲ႕သည္ ။ သာသနာထက္ဝတ္နီးပါးျဖစ္၏ ။ မႏၱေလးျမိဳ႕၌ ေရာက္ရွိေတာ္မူသည္မွာ ၁၉၅ ႏွစ္ခန္႕သာ ရွိေသးေလသည္ ။

     အခ်ိဳ႕က ျမန္မာတို႕ပင့္ေဆာင္သြြားေသာ ရုပ္ပြားေတာ္မွာ မဟာမုနိအစစ္မဟုတ္ဟု ဆိုေလသည္ ။ မည္သို႕ပင္ျဖစ္ေစ ဗုဒၶတရားေတာ္ႏွင့္ ဆက္လွ်င္၍ မသက္ဆိုင္ပါေသာ္လည္း ဗဟုသုတရရွိေစရန္အလို႕ငွာ ေရးသားတင္ျပရေပ၏ ။

     ဆရာငမည္းေရးေသာ ဓညဝဓိ ရာဇဝင္၌ ေရက်ေသာရုပ္ပြားေတာ္ႏွင့္ ပတ္သက္၍ ပါရွိသည္မွာ " အင္းဝေရႊနန္းရွင္သား အိမ္ေရွ႕ ဥပရာဇာသည္ အဟာမုနိဘုရားရွင္အား ပင့္ေဆာင္ရန္ ဗိုလ္မင္း သီရိေက်ာ္ထင္ကို ေစလႊတ္လိုက္ေလသည္ ။ သီရိေက်ာ္ထင္လဲ သြားေရာက္ပင့္ေဆာင္ေလရာ ၁၁၄၆ခု တပို႕တြဲလဆန္း ၁၃ရက္ေန႕ ေစ်းေခ်ာင္းဆိပ့္ဝယ္ ေဖါင္ေတာ္ႏွင့္ တင္ေလေသာ္ ေဖါင္ေတာ္အတ္ကြဲ၍ ရုပ္ပြားေတာ္မွာ ေရသို႕တိုင္ ႏွစ္ျမွပ္ေလ၏ ။ ထိုအခါ ကုလားပ်ိဳ ေသြးေသာက္တို႕လဲ ရုပ္ပြားေတာ္ကိုမျမင္လွ်င္ ရာဇဝဏ္ဒါဏ္ကို ေႀကာက္၍ ရွာေဖြႀကေလေသာအခါ ထိုရုပ္ပြားေတာ္ႏွင့္ အဆင္းသ႑ာန္တူေသာ ေနာက္ထပ္ရုပ္ပြားေတာ္တစ္ဆူကို ေတြ႕ရွိႀက၍ ေဖါင္ေတာ္တင္ႀကျပန္၏ ။
မည္သို႕ဆိုေစ ရခိုင္မွသြန္းလုပ္ေသာ ေႀကးဆင္းတုတစ္ဆူ ပင့္ေဆာင္သြားသည္ကား မွန္ေပ၏ ။ ေတာင္ကုတ္လမ္းမွ ပန္းေတာင္းသို႕ ပင့္ေဆာင္ရာတြင္ ရုပ္ပြားေတာ္ကို အပိုင္းပိုင္း အျပတ္ျပတ္ျပဳ၍ ပင့္ေဆာင္သည္ ။ ပန္းေတာင္း၌ ျပန္လည္ဆက္ဆက္၍ ေခ်ာေမာမြမ္းမံခဲ႕သည္ ။ လက္သမားႏွင့္ ဗိသုကာတို႕ ႀကီးႀကပ္သယ္ေဆာင္ႀက၏ ။ သမိုင္းသစ္၌ကား ေနျပည္ေတာ္ေရာက္ျပီးမွ ေရႊခ်ိန္ ၁၀၀၀ ႏွင့္ ဦးေခါင္းေတာ္ မ်က္ႏွာေတာ္ ပခံုးေတာ္ စသည္တို႕ကို မြမ္းမံျခယ္လွယ္သည္ဟု ဆို၏ ။

     ရမ္းျဗဲ ဦးကာတီ၏ ရခိုင္ရာဇဝင္ လကၤာပိုဒ္ေရ ၈၈ / ၈၉ ၌ ရုပ္ပြားေတာ္ ေရက်ပံုပါရွိသည္ ။ ဦးကာတီသည္ ၁၈၈၇ ခု အဂၤလိပ္တို႕ ရခိုင္သို႕ ခ်ီတက္စဥ္က လမ္းညႊန္ခဲ႕သူျဖစ္သည္ ။ ၁၁၉၀ခုႏွစ္တြင္ စကားျပန္အျဖင့္ ထမ္းရြတ္ျပီး အဂ္လိပ္တို႕က ျမိဳ႕အုပ္အျဖင့္ သူေကာင္းျပဳျခင္း ခံရသူျဖစ္သည္ ။

၁၂၁၂ခု၌ ရမ္းျဗဲ ဦးစံတင္၏ လကၤာ၌ကား ျမန္မာအိမ္ေရွ႕မင္းသားက ရုပ္ပြားေတာ္ကို ေတာင္ကုတ္လမ္းမွ အမရပူရအထိ ေခ်ာေမာသိုက္ျမိဳက္စြာ ပင့္ေဆာင္သြားေႀကာင္း ပါရွိ၏ ။

ျမတ္စြာဘုရား ေရႊလက္ေတာ္၌ စီရင္သြန္းလုပ္ရာတြင္ ရုပ္ပြားေတာ္ အဂၤါႀကီးငယ္တို႕မွာ ညီညြတ္စြာပင္ျဖစ္သည္။ သို႕ေသာ္ ရခိုင္မင္းရိုး မင္းဘီလူးလက္ထက္တြင္ အမတ္ အေသခၤယာက ပုန္ကန္ေလ၏ ။ ဤတြင္ ျမန္မာရင္ခြင္သို႕ သားေတာ္ အိမ္ေရွ႕မင္းသား မင္းရဲဘယ ေျပးလာ၍ အေလာင္းစည္သူမင္းထံ ခစားေလ၏ ။ ပုဂံျပည္တြင္ ထိုရခိုင္ အိမ္ေရွ႕မင္းမွ ျမင္ေသာ " လက္ယာမင္းနံ " ကို ရခိုင္ျပည္၌ ျမန္မာဘုရင္က နန္းတင္ေပးခဲ႕ေလသည္ ။

လက္ယာမင္းနံႏွင့္အတူပါေသာ ပ်ဴႏွင့္ မြန္အဖြဲ႕တို႕သည္ သီရိဂုတၱေတာင္ဝယ္ မဟာမုနိရုပ္ပြားေတာ္ကို ဖိုက်င္တစ္ေထာင္ထိုး၍ ေက်ာသားေတာ္ ေပါင္သားေတာ္တို႕ကို ယုူေဆာင္ႀကေလသည္ ။ ထိုတြင္ ေရႊကိုယ္ေတာ္၏ ပမာဏသည္ ယခုအျမင္အတိုင္းရွိေလသည္ ။ ရခိုင္ဧခ်င္းတြင္ " မြန္တီႏွင့္ ပ်ဴ။ ႏွစ္ျပည္သူတို႕ သံုးလူ႕ထြတ္ခ်ာ မဟာမုနိ တရိနာေတာ္ ရုပ္ရွင္ေက်ာ္ကို ေပါင္ေတာ္ေက်ာသား ယူေသာအားျဖင့္ " ဟု ဆို၏ ။

     ပကတိ ထက္ဝယ္ဖြဲ႕ကိုယ္၏ အတိုင္းအထြာမွာ ရွစ္ေတာင္ ႏွစ္မိုက္ရွိ၏ ။ ပ်ဴႏွင့္ မြန္တို႕က ဖိုက်င္ထိုးျပီးေနာက္ ခုႏွစ္ေတာင္ႏွင့္ ႏွစ္မိုက္ခန္႕သာရွိေတာ့သည္ဟု ယုူဆဖြယ္ျဖစ္သည္ ။ယခု အမရပုူရ ေနျပည္ေတာ္သို႕ ႀကြေရာက္ျပီးေသာ္ အတိုင္းအတာမွာ ဓမၼခဏ္မွ မကိုဋ္ေတာ္အဆံုးညာဏ္ေတာ္ ၁၅ ေပ တိတိရွိသည္ ။ ဘိုးေတာ္မင္းတရားက အတြင္းဝန္ နႏၵေက်ာ္ထင္ကို ေမာင္ေထာင္ဆရာထံ ေမးေလ်ာက္ေစရာတြင္ ျမိဳ႕ေတာ္ႏွင့္မနီးမေဝး အလားအလာေကာင္းသည့္အရပ္တြင္ ကိုးကြယ္သင့္ေႀကာင္း ေျဖႀကာသည့္အတိုင္း လက္ရွိ ရွမ္းစုအရပ္တြင္ ဂႏၶကုဋိတိုက္တည္ကိုးကြယ္ခဲ႕၏ ။

     ဖိုတိုက္ေတာ္မွာ ရခိုင္မွ ပင့္ခဲ႕ျပီး၍ ႏွစ္ ၁၀၀ အႀကာ သီေပါမင္းလက္ထက္တြင္ မီးေလာင္ ပ်က္ဆီးခဲ႕သည္ ။ မီးခစဥ္ ရုပ္ပြားေတာ္ ပကဓိမွာ တစ္စံုတစ္ရာ ခြ်တ္ယြင္းပ်က္ဆီးမႈမရွိ ။ မကိုဋ္ေတာ္ နားပန္ေတာ္ စလြယ္ေတာ္ႏွင့္ ေရႊသကၤန္းေတာ္မ်ားသာ ပ်က္ဆီးသည္ ။ မီးခ၍ က်ေသာ ေရႊမ်ားကို အရာရွိ မူးမတ္တို႕ ႀကီးႀကပ္သိမ္းဆည္းစုပံုကာ ခ်ိန္တြယ္ႀကရာ၌ ေရႊခ်ိန္ပိႆာ ၅၄၅၀ ေက်ာ္ရေလသည္ ။

     ၁၂၄၆ ခု ဝါဆိုလဆုတ္ ၉ ရက္ေန႕တြင္ ေငြ သိန္းေပါင္း ၃၀ တန္ ေရႊမကိုဋ္ႏွင့္ ဒုယင္တင္လွဴကာ မ်က္ႏွာေတာ္ ဖြင့္ေလသည္ ။ အရွင္ ၂ ပါး ေရစက္ခ်သည္ ။ ၁၂၄၇ ခုႏွစ္တြင္ ပါေတာ္မူသည္ ။

     ၁၂၆၀ ခုႏွစ္တြင္ အနာထပိဏ္မည္ေသာ ဂဟပတိသူျမတ္က လက္ရွိ အုတ္ျပာသာဒ္ႀကီး လွဴဒါန္းသည္ ။
     ၁၂၇၈ ခုႏွစ္၌ ထီးေတာ္ကို ေလခ၍ ေျမသို႕က်ရာတြင္ မိုင္းျပင္းရက္ေစာက္ ေစာ္ဘြားႀကီးက အသစ္လွဴ၏ ။ ငွက္ျမတ္နားႏွင့္ စိန္ဖူးေတာ္ကို ဆာဘြဲ႕ရ ေညာင္ေရႊေစာ္ဘြားႀကီးက လွဴဒါန္းေလသည္ ။

     ဘုရားပင့္သူ အိမ္ေရွ႕မင္းသား၏ ေႀကးရုပ္ကို ပရိဝဏ္အတြင္း ျပတိုက္ေရွ႕၌ ေကာင္းစြာ ထုလုပ္ထားရွိေပသည္ကို ဆရာႀကီး ညိဳျမေရးသားျပဳစုေသာ ကုန္းေဘာင္ရွာပံုေတာ္က်မ္းတြင္ ေတြ႕ရွိပါသျဖင့္ အနညး္ငယ္ ထုတ္ႏုတ္ကာ ဆက္စပ္၍ ေရးသားတင္ျပလိုက္ရပါေတာ့၏ ။

ဗဟုသုတ ရရွိႀကပါေစခင္ဗ်ာ ။

 #htoohtoolay

Comments

Popular posts from this blog

လိပ့်ပြာလွှင့် အတက်ပညာ

လိပ်ပြာလွှင့်အတတ်ပညာ ----- ရေထုံ မီးထုံများကို ကူးပြီးမှ ဒုတိယအဆင့်ကို တက်လှမ်းအောင်မြင်သကဲ့သို့ ထွက်ရပ်ပေါက်ပညာ၏ အရေးအပါဆုံး အပိုင်းဖြစ်သော မရဏထုံကူးပြီးမ...

မင်းကွန်းခေါင်းလောင်းတော်ကြီး

မင်းကွန်းခေါင်းလောင်းတော်ကြီး ----- မင်းကွန်းခေါင်းလောင်းတော်ကြီးကို ဘိုးတော်ဘုရား (၁၇၈၂ - ၁၈၁၉) က ပုထိုးတော်ကြီးတွင် ထားရှိရန် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၇၀ ပြည့်နှစ် ၊ ကဆုန်လ (အေဒီ - ၁၈၀၈ ခုနှစ် ၊ ဧပြီလ) တွင် သွန်းလောင်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည် ။ ပုထိုးတော်ကြီးကိုမူကား အပြီးသတ် တည်ဆောက်နိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ ။ အလေးချိန် ၅၅၅၅၅ ပိဿာ (တန် ၉၀) ခန့်ရှိသော မင်းကွန်းခေါင်းလောင်းသည် ၎င်းထက် သုံးဆခန့် ကြီးသော မော်စကိုမှ ခေါင်းလောင်းကြီးပြီးလျှင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဒုတိယအကြီးဆုံး ခေါင်းလောင်းကြီး ဖြစ်သည် ။ မင်းကွန်းခေါင်းလောင်းကြီး ချိတ်ဆွဲထားရာတိုင်များမှာ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၀၀ ပြည့်နှစ် ၊ (အေဒီ - ၁၈၃၉ ခုနှစ်) မြေငလျင်ဒါဏ်ကြောင့် ပျက်ဆီးသွားခဲ့သည် ။ ခေါင်းလောင်းတော်ကြီးကို လက်ရှိ ချိတ်ဆွဲထားသော သံယက်မကြီးကိုမူ နှောင်းခေတ်တွင်မှ ပြုလုပ်ထားခြင်းဖြစ်သည် ။ မင်းကွန်းခေါင်းလောင်းတော်ကြီး၏အတိုင်းတာမှ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်ပါသည် - ၁ ။ နှုတ်ခမ်းဝအချင်း (အပြင်ဘက်မှ တိုင်းတာလျှင်) - ၁၆ ပေ ၊ ၃ လက်မ ။ ၂ ။ အတွင်းပိုင်းအချင်း (နှုတ်ခမ်းဝအထက် ၄ ပေ ၈ လက်မအထက်မှ တိုင်းတာလျှင် - ၁၀ ပေ ။ ၃ ။ အမြင့် (အတွင်းပိုင်းမှ တိုင်းတာလျှင်) ...

သင်္ကြန်

သင်္ကြန် ----- နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်ကို မြန်မာတို့က သင်္ကြန်ပွဲတော်ဟု သိကြသည် ။ သင်္ကြန်ဟူသော စကားမှာ သက္ကဋဘာသာမှ လာခြင်းဖြစ်ပြီး ၊ ၁၂ ရာသီခွင် တစ်ခုခုသို့ နေမင်းဝင်ရောက်ခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရှိသည် ။ နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်ကို ၊ မြန်မာ့နက္ခတ္တဗေဒတွင် မဟာသင်္ကြန်ဟု ခေါ်ကြသည် ။ နေသည် မိန်ရာသီ ( ငါးရုပ် ) မှ မိဿရာသီ ( ဆိတ်သိုးရုပ် ) သို့ ကူးပြောင်းမှုကို အထိမ်းအမှတ် ပြုခြင်း ၊ နေနှစ်တစ်နှစ်၏ အဆုံးမှ နောက်နှစ်တစ်နှစ်၏အစသို့ ကူးပြောင်း သော အရေးကြီးသည့် အကူးအပြောင်း ဖြစ်ခြင်းတို့ကြောင့် မဟာသင်္ကြန်ဟု ခေါ်ခြင်းပင် ဖြစ်သည် ။ မြန်မာ့ပြက္ခဒိန်သည် လပြက္ခဒိန် ဖြစ်သောကြောင့် ပွဲတော်ရက်ကို အရှင်ထားရသည် ။ ပုံသေ သတ်မှတ်ထား၍ မရ ။ တစ်နှစ်နှင့်တစ်နှစ် နှစ်သစ်ကူးသော ရက်လ မတူကြပေ ။ သို့သော် အနောက်တိုင်း ပြက္ခဒိန်မှာ နေပြက္ခဒိန်ဖြစ်သောကြောင့် ပုံမှန်အားဖြင့် ဧပြီ ၁၃ မှ ၁၅ ရက် သို့မဟုတ် ၁၃ မှ ၆ ရက် သို့မဟုတ် ၁၄ မှ ၁၆ ရက်အတွင်း ပွဲတော် ကျရောက်လေ့ ရှိသည် ။ မြန်မာတို့က နှစ်တစ်နှစ်ကို တွက်ချက်သောအခါ နေ၏အသွား အလာကိုပါ ထည့်သွင်းစဉ်းစားသည်ဟု ဆိုနိုင်သည် ။ ထို့ကြောင့် မြန်မာနှစ် ၏ ပထမလဖြစ်သော တန်ခူးလကို နှစ်သစ်မတိုင်မီ ...