ေခတ္ေဟာင္းကို ေတာ္လွန္ေသာ ျမန္မာမင္းသားျကီး ကေနာင္မင္းသား ( ျမန္မာ - ၁၁၈၁ - ၁၂၈၁ )
-----
လူသံုးကုန္ ပစၥည္းထုတ္လုပ္မႈကို အေျကာင္းျပဳ၍ လူ႕သမိုင္းကို ေခတ္တစ္ေခတ္မွ အျခားတစ္ေခတ္သို႕ ေျပာင္းလဲလာခဲ႕ရသည္ျဖစ္ရာ ျမန္မာနိုင္ငံတြင္လဲ ၁၉ ရာစုႏွစ္မ်ားအလည္ေလာက္က ေခတ္ေျပာင္းလဲျခင္းကို ဖန္တီးေပးသည့္အျဖစ္အပ်က္မ်ား ေပၚေပါက္ခဲ႕ေလသည္ ။
ေအာက္ျမန္မာျပည္တြင္ ျဗိတိသွ်တို႕ ေရာက္ရွိျကီးစိုးလာျခင္္း / ကိုယ့္မင္း ကိုယ့္္ခ်င္းေနေသာ ျမန္မာအထက္ပိုင္းသည္ ထိုအစဥ္အခါက တိုးတက္လွ်က္ရွိေသာ ဥေရာပနုိင္ငံအခ်ိဳ႕ႏွင့္ဆက္သြယ္မႈမ်ား ရွိလာေသာေျကာင့္ လူသံုးကုန္ပစၥည္းထုတ္လုပ္မႈ စနစ္တို႕၏ အေျခခံျဖစ္ေသာ အသစ္အဆန္း ထြင္မႈ ေျပာင္းလဲမႈတို႕သည္ အထက္ျမန္မာျပည္သို႕ ေရာက္ရွိလာကာ ေခာတ္ကို ေျပာင္းလဲေစနိုင္မည့္ အခြင့္အလမ္းမ်ား ေပၚေပါက္ခဲ႕ေလသည္ ။ ထိုအခြင့္အလမ္းမ်ားကို အျမင္က်ယ္စြာႏွင့္ အသံုးျပဳျကေသာ ထိုေခတ္ေခါင္းေဆာင္တို႕တြင္ အေရးပိုမိုပါဝင္ခဲ႕သည္ကို ရွာလွ်င္ ကေနာင္မင္းသားျကီးကိုပင္ ေတြ႕ရေပမည္ ။
ကုန္းေဘာင္ေခတ္ အမရပူရ ဒုတိယျမိဳ႕တည္ သာယာဝတီမင္း ( ၁၈၃၇ - ၁၈၄၆ ) ႏွင့္ သီရိသုစႏၵာမလႅာမေဟ ေတာင္ေဆာင္ ေက်ာက္ေမာ္ျမိဳ႕စား မိဖုရားတို႕တြင္ သားေတာ္ႏွစ္ပါးတို႕ ထြန္းကားခဲ႕ရာ သားျကီးမွာ ပဥၥမသဂၤါယနာတင္ မင္းတုန္းမင္းျဖစ္၍ အငယ္မွာ သတိုးမင္းရဲေက်ာ္ထင္ ဘြဲ႕ခံ ကေနာင္မင္းသားျဖစ္ေလသည္ ။ ( မင္းတုန္းမင္း - ရႈ ) ကေနာင္မင္းသားသည္ သကၠရာဇ္ ၁၁၈၁ ခု ေတာ္တလင္း လျပည့္ေက်ာ္ ၂ ရက္ တနဂၤေႏြေန႕တြင္ ဖြားျမင္၏ ။ ဖြားစဥ္ကမူ မီးေနေဆာင္သို႕မေရာက္မီ ေတာင္ေဆာင္၌ ဖြားျမင္သျဖင့္ ခမည္းေတာ္က ေမာင္ေတာင္မင္းဟု ကိုယ္တိုင္ မွည့္ေခၚခဲ႕၏ ။ မင္းသားလတ္ဆင့္တြင္ မင္းတပ္ျမိဳ႕ကို စားခဲ႕ျပီးေနာက္ ေနာင္ေတာ္ပုဂံမင္း ( ၁၈၄၆ - ၁၈၅၃ ) ထီးနန္း ဆက္ခံေတာ္မူေသာအခါ ကေနာင္ျမိဳ႕ကို စားရသည္ ။
၁၈၅၂ ခု ဒီဇင္ဘာလအတြင္းတြင္ ပုဂံမင္း၏ အထိန္းေတာ္ ဟသၤာတျမိဳ႕စား မိရြဲ၏ ညီမ မိဖဲ၏အိမ္ကို ဓါးျပတိုက္ရာတြင္ ကေနာင္မင္းႏွင့္ မင္းတုန္းမင္းတို႕၏ လူမ်ားပါသည္ဟု စြပ္စြဲကာ ကေနာင္မင္းသားျကီး၏ အျကီးစာေရး စသည္တို႕ကို ေတာင္းဆိုစစ္ေမး၏ ။ ထိုျပင္ ညီေတာ္ ေနာင္ေတာ္ ႏွစ္ပါး ခိုးသားဓါးျပေမြးသည္ဟု ပုဂံမင္း၏ လူမ်ားျဖစ္ေသာ ေတာင္ထားဝယ္ဗိုလ္ ငတုတ္ / ပု႑ားဝန္ ငကုလားတို႕က အမႈရွာသျဖင့္ ညီေနာင္ႏွစ္ပါးတို႕သည္ လူသူစုရံုး၍ ၁၈၅၂ ခု ဒီဇင္ဘာလ ၁၇ ရက္ေန႕တြင္ ေတာ္လွန္ပုန္ကန္ျကသည္ ။ ေရွးဦးစြာ ေရႊဘိုကို အေျခစိုက္သိမ္းယူျပီးေနာက္ ေနာက္ထပ္လူအင္အား စုေဆာင္းကာ အမရပူရျမိဳ႕ကို လုပ္ျကံရာတြင္ ကေနာင္မင္းသားပင္ ဦးစီးဦးေဆာင္ျပဳရ၏ ။
ဤသို႕ ေတာ္လွန္ပုန္ကန္မႈ အေျကာင္းျဖစ္ရျခင္းမွာ ပုဂံမင္း၏ စီမံအုပ္ခ်ဳပ္မႈ ညံ႕ဖ်င္းေသာေျကာင့္ျဖစ္သည္ ။ သို႕ျဖစ္၍ အမရပူရျမိဳ႕ကို ကေနာင္မင္းသားတို႕ လုပ္ျကံေနစဥ္ ပုဂံမင္းအား ခစားျကေသာ မေကြးမင္းျကီး အမွဴးရွိသည့္ မွဴးမတ္မ်ားက လုပ္ျကံတိုက္ခိုက္ သူတို႕ဖက္မွ ကူညီျကသျဖင့္ ကေနာင္မင္းတို႕ ၁၈၅၃ ခု ေဖေဖၚဝါရီလ ၁၈ ရက္ေန႕တြင္ ေအာင္ပြဲရခဲ႕သည္ ။ ထို႕ေနာက္ ပဥၥမ သဂၤါယနာတင္ မင္းတုန္းမင္း အထြတ္အထိပ္သို႕ ေရာက္ေသာအခါ ကေနာင္မင္းသားအား သီရိပဝရမဟာသုဓမၼရာဇာဘြဲ႕ျဖင့္ အိမ္ေရွ႕မင္းသားအရာ အပ္ႏွင္းေလသည္ ။ ထိုမွတပါး ဒီပဲရင္း ေတာင္တြင္းျကီး ပဥၥာငါးျမိဳ႕ စေလျမိဳ႕ မ်ားကိုလဲ ခစားေစသည္ ။ သာယာဝတီမင္း၏ အေနာက္နန္းမေပၚတြင္ ျမင္သည့္ သမီးေတာ္လႈိင္ျမိဳ႕စား သီရိသုျမတ္စြာရတနာေဒဝီႏွင့္လည္း ထိမ္းျမားလက္စပ္ေပးသည္ ။ ( လႈိင္ထိပ္ေခါင္တင္ - လည္းရႈ )
အိမ္ေရွ႕စံမင္း ျဖစ္လင့္ကစား ကေနာင္အင္းသားျကီးမွာ ျသဇာတိကၠမ ျပည့္စံု၍ တန္ခိုးအာဏာ ထက္ျမတ္လွသည္ ။ ျပည္ေရးျပည္ရာ စီမံခန္႕ခြဲရာတြင္လဲ ဦးစီးဦးေဆာင္ျပဳရ၏ ။ ေနာင္ေတာ္ မင္းတုန္းမင္းတြင္ သားေတာ္သမီးေတာ္ အရြယ္ေရာက္ရွိသူမ်ားရွိရကား ကေနာင္မင္းသား ရွိေနေသာေျကာင့္ ထီးနန္းဆက္ခံခြင့္ ရေတာ့မည္မဟုတ္ဟု စိုးရိမ္ေျကာင္းျကေသာ သားေတာ္မ်ားသည္ မေက်မနပ္ ျဖစ္ျကေလသည္ ။
သို႕ျဖစ္၍ သကၠရာဇ္ ၁၂၁၈ ခု ဒုတိယဝါဆို လျပည့္ေက်ာ္ ၇ ရက္ေန႕တြင္ ( ၁၈၈၆ ခုႏွစ္ ဇြန္လ ၁၈ ရက္ေန႕တြင္ ) နန္းေတာ္၏ အျပင္ပ ယာယီတဲနန္း၌ မင္းတုန္းမင္းႏွင့္တကြ အိမ္ေရွ႕မင္း လႊတ္ေတာ္ဝန္ျကီးမ်ား ယာယီစံေနခိုက္ မင္းတုန္းမင္း၏ သားေတာ္မ်ားျဖစ္ေသာ ျမင္ကြန္းႏွင့္ ျမင္းခံုတိုင္မင္းသားတို႕ အလစ္ဝင္ေရာက္၍ တိုက္ခိုက္ျကေသာေျကာင့္ ကေနာင္မင္းသား တိမ္းပါးခဲ႕ေလသည္ ။
ဤသို႕အားျဖင့္ ေခတ္ကိုအမွီလိုက္ရန္ ျကိဳးစားတာစူလ်က္ရွိေသာ ထိုေခတ္ျမန္မာတို႕မွာ ( ေလွေလွာ္ ေကာင္းဆဲ တက္က်ိဳး ) ျဖစ္ကာ ဆံုးရံႈးနစ္နာခဲ႕ေလသည္ ။ အေျကာင္းမွာ ကေနာင္မင္းသားသည္ ပညာလြန္စြာ ထက္ျမတ္လိမၼာ၍ နိုင္ငံျခားသားမ်ားႏွင့္ ဆက္ဆံရာတြင္ ကြ်မ္းက်င္ပါးနစ္လွေသာ ေခါင္းေဆာင္တစ္ဦးျဖစ္သည္ ။ ေခတ္မွီနိုင္ငံ ထူေထာင္နိုင္ျခင္းငွာ အျခားနိုင္ငံျကီးမ်ားတြက္ တိုးတက္ထြန္းကားလ်က္ရွိေသာ ေခတ္ပညာအရပ္ရပ္ကို ေလ့လာဆည္းပူးရန္ ပညာေတာ္သင္ေပါင္း ၉၀ ေက်ာ္ကို နိုင္ငံျကီးမ်ားသို႕ လစာေငြ အလံုအေလာက္ေပး၍ ေစလႊတ္ခဲ႕သူျဖစ္သည္ ။ ထိုပညာေတာ္သင္တို႕တြင္ ဒီပဲရင္းဝန္ေထာက္ ဦးျမဲႏွင့္ ညီဦးခဲ / ဖန္ခ်က္ဝန္ ဦးဖန္ / ေက်ာက္ေျမာင္းအတြင္းဝန္ ဦးေရႊအိုး / ျမင္းဝန္ ဦးေအာင္သူတို႕ပါဝင္ခဲ႕၏ ။
ေခတ္မွီလက္နက္ရွိမွ နိုင္ငံအင္အားရွိမည္ကို ယံုျကည္သည့္အတိုင္း စစ္ကိုင္းဘက္၌ လက္နက္စက္ရံုျကီးႏွစ္ရံု တည္ေဆာက္ခဲ႕သည္ ။ ေရႊျမိဳ႕ေတာ္ အေနာက္ေျမာက္ ေရႊတေခ်ာင္းအနီးတြင္ စက္ရံုတစ္ခု တည္ေဆာက္ခဲ႕၏ ။ လူသံုးကုန္ပစၥည္းထုတ္လုပ္မႈ ေျပာင္းလဲေရးကို ျမန္မာနိုင္ငံတြက္ ျဖစ္ေျမာက္ေစရန္ ရက္ကန္းစက္ ေကာ္ေဇာစက္ စပါးစက္ လႊစက္ ပန္းကန္စက္ သျကားစက္ စသည္မ်ားကိုလဲ နိုင္ငံျခားမွ ဝယ္ယူတည္ေထာင္ခဲ႕သည္ ။ ထိုစက္မ်ားကို ျကီးျကပ္အုပ္ခ်ဳပ္ရန္ မိမိကိုယ္တိုင္ အလုပ္ဝန္ ပညာဝန္ အလုပ္ဌာနဝန္ျကီး အတြင္းဝန္တို႕ကို စီမံခန္႕ခြဲသည္ ။ ဤသို႕ ပညာေတာ္သင္မ်ားလႊတ္ျခင္း စက္ရံုအသစ္အဆန္းမ်ားကို ဝယ္ယူတည္ေဆာက္ျခင္းတို႔အတြက္ ကုန္က်ေသာေငြကို အိမ္ေရွ႕မင္းအျဖစ္ရေသာ ေဝပံုက် ျမိ႕ဳရြာ နယ္ပယ္မ်ားမွ ခန္႕ခြဲရရွိေသာအခြန္ေတာ္မ်ားမွ သံုးစြဲခဲ႕ျခင္းျဖစ္သည္ ။
ကာကြယ္ေရးဘက္တြင္လဲ စစ္ဖက္ဆိုင္ရာ ျပဳျပင္မႈ အေျမာက္အမ်ားကို ေဆာင္ရြက္ခဲ႕သည္ ။ ထာဝစဥ္ စစ္မႈထမ္းမ်ားရွိသည့္ အေျခသို႕ ေရာက္ရွိေစျခင္းငွာ လိုမွဖြဲ႕စည္းေသာ ျမန္မာစစ္တပ္ကို ျပဳျပင္ေပးခဲ႕သည္ ။ စစ္ပညာ ေလ့က်င့္သင္ျကားေပးရာတြင္လဲ နိုင္ငံျခားသား ျပင္သစ္ အီတာလ်ံ လူမ်ိဳးတို႕၏ အကူုအညီျဖင့္ ကိုယ္တိုင္ျကပ္မတ္ လုပ္ကိုင္ခဲ႕သည္ ။ နိုင္ငံအတြင္း၌ ဆက္သြယ္ေရး ကိုမိုေကာင္းမြန္လ်င္ျမန္ေစရန္ ျမန္မာအကၡရာျဖင့္ ေျကးနန္းရိုက္နည္းကို ေယာအတြင္းဝန္ႏွင့္တိုင္ပင္လ်က္ တီထြင္အသံုးျပဳခဲ႕ေလသည္ ။
ထိုသို႕ထက္ျမတ္လွေသာ ေခါင္းေဆာင္ေကာင္းတစ္ဦး ဆံုးရံႈးခဲ့ရသည္မွာ ထိုေခတ္ ထိုအခါက ကေလး လူျကီးအျကား ေရပန္းစားေနေသာ တေပါင္တစ္ခုျဖစ္သည့္ ( ဆင္ေျပာင္ျကီးကို ျဖဳတ္ကိုက္လို႕ ေသ )ဆိုတာနဲ႕ အလြန္မွ အံဝင္ ခြင္က်ေနေလေတာ့တသည္း ။
ဗဟုသုတ ရရွိနိုင္ပါေစ
အစဥ္ေလးစားလ်က္ -
#htoohtoolay
myothetzaw23.blogspot.com
Posted via Blogaway
လိပ်ပြာလွှင့်အတတ်ပညာ ----- ရေထုံ မီးထုံများကို ကူးပြီးမှ ဒုတိယအဆင့်ကို တက်လှမ်းအောင်မြင်သကဲ့သို့ ထွက်ရပ်ပေါက်ပညာ၏ အရေးအပါဆုံး အပိုင်းဖြစ်သော မရဏထုံကူးပြီးမ...
Comments
Post a Comment